Choć już od XI w.
Turcy są muzułmanami, charakterystyczny język
i kultura oddzielały ich od świata
arabskiego.
Kultura Turcji formowała się pomiędzy
nim a chrześcijańską Europą. Jeszcze do zakończenia I
wojny światowej, w dzisiejszych granicach kraju
mieszkało sporo chrześcijańskich Greków i Ormian. Dziś
pozostały po nich jedynie ruiny kościołów.
Wpływ na charakter dzisiejszej Turcji
mają też imigranci z Bałkanów oraz mniejszość kurdyjska,
zamieszkująca południowo-wschodnią Turcję.
Słynne jest powiedzenie Atatürka: Ne
mutlu Türküm diyene – „Jakże szczęśliwy jest ten, kto
może powiedzieć, że jest Turkiem”. Z jednej strony
oznacza dumę ze swej ojczyzny i jej przeszłości. Z
drugiej strony europeizujące reformy Atatürka nakazały
odcięcie się od tej przeszłości, która była osmańska i
islamska.
Alfabet arabski został zastąpiony
łacińskim, kobietom zabroniono nosić zasłony zakrywające
twarze, mężczyznom charakterystyczne czapki – fezy. Dziś
zachód i miasta tureckie są bardziej europejskie. Na
wschodzie i na wsi widać większe ciążenie ku islamskiej
tradycji z dominującą rolą mężczyzny.
Islam zakazuje m.in. picia alkoholu.
W Turcji podkreśla się, że jest to państwo świeckie. W
miastach można zobaczyć muzułmanów pijących wino, czy
rake i jedzących publicznie w czasie świętego miesiąca
postu Ramadanu.
Coraz częściej jednak zauważalny jest
zwrot ku islamowi. Wysoko wykształcone kobiety po
muzułmańsku zakrywają włosy, co nie wynika z nakazu, czy
tradycji, jak na wsi, ale z ich wolnego wyboru.
Za zachętą sułtanów,
będących miłośnikami kultury i tradycji ludowej,
rozwinęły się różne formy ludowej zabawy i rozrywki. W
muzyce ludowej rozróżnia się rozmaite trendy.
Muzyka wojskowa wywodzi się z Azji
Środkowej i grana jest po dziś dzień przez wojskowe
orkiestry. Muzyka mistyczno - religijna wykonywana jest
na fletach i fletniach przez tańczących derwiszów w
Konya. Ludowe pieśni, przypominające ballady trubadurów,
wciąż jeszcze śpiewane są na targach i wsiach przez
wędrownych grajków.
Każdy region w Turcji ma swoje własne
tradycyjne tańce. Ciekawym tańcem jest taniec łyżek
(kasik oyunu), wykonywany przy dźwiękach uderzeń
drewnianych łyżek. Można go podziwiać w regionie
położonympomiędzy miejscowościami Konya i Silifke.
Innym wspaniałym tańcem jest taniec
tarcz i mieczy (kilic kalkan), który symbolizuje podbój
Bursy przez Otomanów.
Najważniejsze tureckie święta to
Seyker Bayrami i Kurban Bayrami. Obchodzone są według
muzułmańskiego kalendarza księżycowego Hijri.
Seyker Bayrami trwa 4 dni i następuje
po Ramadanie. Podczas tego święta ważne jest
“przepraszanie”, czyli wybaczanie win i godzenie
wszystkich pokłóconych.
Święto Kurban Bayrami
(Święto Barana) upamiętnia ofiarę Abrachama. Każda
rodzina, jeśli tylko ją na to stać, kupuje barana.
Zwierzę zabija ten, kto nie ma długów. Następnie trzecią
część mięsa zostawia sobie, a dwie trzecie oddaje
biednym, aby każdy miał tego dnia co jeść.
Jedną z tradycyjnych rozrywek
tureckich jest wizyta w hamam - łaźni tureckiej. Kąpiel
w hamamie jest zabiegiem intymnym. Obowiązuje absolutne
odizolowanie mężczyzn i kobiet, dla których są osobne
wejścia i pomieszczenia lub wyznaczone inne dni
korzystania z łaźni.
Turcy są bardzo gościnni i lubią
obcokrajowców. Udzielanie gościny to powinność każdego
muzułmanina. Jeżeli ktoś puka do drzwi, choćby nie był
przyjacielem zostanie zawsze zaproszony i poczęstowany
jedzeniem i piciem.